ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು “ಧರ್ಮಶಾಸ್ತಾ” ಮತ್ತು “ಮಣಿಕಂಠ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ

ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು “ಧರ್ಮಶಾಸ್ತಾ” ಮತ್ತು “ಮಣಿಕಂಠ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೋಹಿನಿ ರೂಪದ ದೈವಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಏಕೈಕ ದೇವತೆ ಎಂಬ ವಿಶೇಷತೆ ಅಯ್ಯಪ್ಪನಿಗೆ ಇದೆ.

ಪಂದಳ ರಾಜ ರಾಜಶೇಖರನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಬೇಟೆಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ ವೇಳೆ ಪಂಬಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ದೈವಿಕ ಮಗುವೊಂದು ದೊರಕಿತು. ರಾಜನು ಆ ಮಗುವನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆದು “ಮಣಿಕಂಠ” ಎಂದು ಹೆಸರು ಇಟ್ಟನು.

ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಣಿಯ ತಲೆನೋವಿಗೆ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಹುಲಿಯ ಹಾಲು ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಲಾಯಿತು. ಆಗ ಬಾಲಕ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಕಾಡಿಗೆ ತೆರಳಿ ಹುಲಿಯನ್ನೇ ಸವಾರಿಯಾಗಿ ಅರಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದನು. ಇದರಿಂದ ಆತನ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಅರಿವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಯಿತು.

ನಂತರ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ಕೇರಳದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಶಬರಿಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದನು. ಇಂದಿಗೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು 41 ದಿನಗಳ ಕಠಿಣ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಿ ಶಬರಿಮಲೆ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಕಾಣಿಸುವ “ಮಕರ ಜ್ಯೋತಿ” ದರ್ಶನವನ್ನು ಭಕ್ತರು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ